Roje meteorytów nad Sierra Nevada 11 i 12 sierpnia. Musicie to zobaczyć!

Słynne łzy świętego Wawrzyńca rozświetlą niebo również w tym roku. Specjalne noce obserwacyjne w Sierra Nevada zaplanowano na 11 i 12 sierpnia 2026 r. To jeden z głównych deszczów meteorów, a idealnym miejscem do obserwacji magicznego zjawiska są andaluzyjskie góry Sierra Nevada. Zobaczcie, dlaczego roje Perseidów są tak wyjątkowe.

Z Sierra Nevada do gwiazd

Sierra Nevada to nie tylko narciarski raj, ale także jedno z najlepszych miejsc w Europie do obserwacji rojów meteorów. Oferuje idealne warunki dzięki odpowiedniej wysokości nad poziomem morza, niskiej wilgotności i minimalnej ekspozycji świetlnej.

To wyjątkowy teatr dla jednego z najbardziej spektakularnych widowisk natury – rojów meteorów. Na wysokości blisko 3000 metrów nad poziomem morza, gdzie znajduje się najwyższe czynne obserwatorium astronomiczne w Europie, nocne niebo staje się sceną dla kosmicznych pokazów.

Obserwatorium znajduje się na wysokości 2896 m n.p.m. Na tej wysokości ciśnienie atmosferyczne i ciśnienie parcjalne tlenu są wyraźnie niższe niż na poziomie morza. Wyjątkowe warunki do obserwacji rojów meteorów w Sierra Nevada przyczyniły się do rozwoju turystyki astronomicznej w regionie. Programy obserwacyjne, organizowane przez ośrodek narciarski i lokalne organizacje astronomiczne, przyciągają tysiące odwiedzających rocznie, którzy pragną doświadczyć spektakularnych pokazów kosmicznych z jednego z najlepszych miejsc obserwacyjnych w Europie.

Perseidy znów spadną z nieba

Zdaniem astronomów, Perseidy należą do najbardziej regularnych i najpopularniejszych rojów meteorów. Można je obserwować każdego roku, gdy Ziemia przechodzi przez strumień drobin pozostawionych przez kometę 109P/Swift–Tuttle.

Warto wspomnieć, że meteory z roju Perseidów obserwowane są na niebie już od ponad 2 000 lat. Określa się je mianem łez świętego Wawrzyńca. W ten sposób pojawienie się rojów meteorów łączone jest z datą jego męczeńskiej śmierci, która miała miejsce 10 sierpnia 258 r. n.e.

Deszcz meteorów to zjawisko z udziałem małych cząstek pyłu o różnych rozmiarach, które są uwalniane przez komety lub asteroidy krążące wokół Słońca. Chmura cząstek, czyli meteoroidów, jest wówczas rozpraszana przez orbitę komety. Natomiast Ziemia przechodzi przez nią podczas swojego obiegu wokół Słońca, a spotkanie chmury z naszą planetą powoduje rozpad cząstek pyłu, dając początek meteorom.

Gratka nie tylko dla miłośników astronomii

Idealnym miejscem do obserwacji roju Perseidów jest półkula północna, a doskonały moment na ich podziwianie to druga połowa nocy i poranek. Wówczas tak zwany radiant znajduje się wystarczająco wysoko nad horyzontem. Komfortowe warunki do obserwacji to brak chmur, miejsce bez występowania nadmiaru sztucznego światła oraz czysty horyzont.

Dlatego wielu miłośników gwieździstego nieba udaje się w rejony oddalone od miast – idealne do podziwiania tego zjawiska. W trakcie obserwacji warto patrzeć w stronę najciemniejszych obszarów nieba – przeciwnych do położenia Księżyca. Należy wyposażyć się również w coś do leżenia (matę, koc, ręcznik) oraz ciepłe ubranie na wypadek, gdyby w nocy zrobiło się chłodniej.

Na straży kosmicznych zjawisk

Obserwatorium Sierra Nevada (OSN), usytuowane w Loma de Dílar – na wysokości 2 896 metrów nad poziomem morza, stanowi kluczowy punkt monitoringu meteorów w Europie. Zarządzane przez Instituto de Astrofísica de Andalucía (IAA-CSIC), obserwatorium wyposażone jest w dwa główne teleskopy Nasmyth – o średnicy 1,5 m i 0,9 m – oraz w zaawansowany system detekcji meteorów.

Od 15 listopada 2009 r. obserwatorium prowadzi stację detekcji meteorów w ramach projektu SMART (Spectroscopy of Meteoroids in the Atmosphere by means of Robotic Technologies). System składa się z pięciu kamer CCD o wysokiej czułości, które monitorują przestrzeń powietrzną w promieniu około 500-600 kilometrów, automatycznie wykrywając cząstki materii międzyplanetarnej (meteoroidy) wchodzące w kolizję z ziemską atmosferą.

Wyjątkowe widowisko latem i zimą

Nie dziwi zatem, że to właśnie góry Sierra Nevada są jednym z miejsc szczególnie polecanych do obserwacji Perseidów. To pasmo w Górach Betyckich w Andaluzji, którego najwyższy szczyt – Mulhacén (3478 m n.p.m.) – jest zarazem najwyższym szczytem Półwyspu Iberyjskiego i kontynentalnej Hiszpanii.

W ramach Semana Astronómica de Sierra Nevada wydarzenie „Noche de las Perseidas” odbędzie się w Borreguiles 11 i 12 sierpnia 2026 r. Kolej gondolowa Telecabina Borreguiles będzie działać w specjalnych godzinach od 21:00 do 1:45. Ostatni wjazd zaplanowano na 1:15, a ostatni zjazd na 1:45.

Dostępne są dwa warianty uczestnictwa: pakiet „Talleres Interpretativos Todo Incluido”, obejmujący rozszerzony program z dodatkowymi usługami i aktywnościami, oraz pakiet podstawowy, zapewniający dostęp do wydarzenia i obserwacji astronomicznych. Liczba miejsc jest ograniczona, dlatego organizator rekomenduje wcześniejszą rezerwację. Rezerwacji można dokonać na stronie.

Zupełnie inne zjawisko można tutaj obserwować zimą. Geminidy, aktywne od 4 do 17 grudnia z maksimum przypadającym na 13-14 grudnia, stanowią jeden z najciekawszych rojów meteorów roku. Pochodzą one z planetoidy (3200) Phaethon, co czyni je wyjątkowymi. Geminidy są jednym z nielicznych dużych rojów meteorów związanych z obiektem asteroidowym – planetoidą (3200) Phaethon. Charakteryzują się średnią prędkością około 35 kilometrów na sekundę. Dzięki obecności pierwiastków takich jak sód czy wapń, mogą wykazywać różnorodne kolory – od żółtych i zielonych, po czerwone i niebieskie.

Natomiast Leonidy są aktywne od 6 do 30 listopada z maksimum przypadającym na 17-18 listopada. Pochodzą z komety 55P/Tempel-Tuttle, znanej z produkcji jednych z najbardziej spektakularnych burz meteorów w historii. Poruszają się one z prędkością około 71 kilometrów na sekundę, co czyni je jednymi z najszybszych obserwowanych meteorów. Co 133 lata, w związku z powrotem komety Tempel-Tuttle w okolice Słońca i Ziemi, Leonidy mogą wykazywać znaczny wzrost aktywności. Podczas wyjątkowo intensywnych burz Leonidów, m.in. w 1833 i 1966 r., obserwowano niezwykle dużą liczbę meteorów, sięgającą w kulminacyjnych momentach tysięcy zjawisk na minutę.

Nie możecie tego przegapić

Góry Sierra Nevada są określane jako obszar o doskonałej jakości nieba. Takie miejsca otrzymują certyfikaty Starlight – oznaczenie dla nowej formy zrównoważonej turystyki, opierające się na zasadach określonych w „Deklaracji w sprawie obrony nocnego nieba i prawa do światła gwiazd”. Wskazuje ona obszary, sprzyjające obserwacjom nieba i uwypukla ich znaczenie jako ważnej części uniwersalnego dziedzictwa przyrodniczego, krajobrazowego, kulturowego lub naukowego, promując tak zwaną „turystykę gwiezdną” lub astroturystykę.

Istnieją różne rodzaje certyfikatów. Starlight Reserve to chroniony obszar naturalny, w którym ustanowiono zobowiązanie do ochrony jakości nocnego nieba i dostępu do światła gwiazd. Z kolei Starlight Tourist Destinations to miejsca, które można odwiedzić, gdyż ma doskonałe właściwości do kontemplacji rozgwieżdżonego nieba i rozwijania w oparciu o nie działalności turystycznej. Starlight Accommodation to natomiast obiekty o idealnych warunkach dla astroturystyki. Dokąd się wybrać na obserwację Perseidów? Sprawdźcie listę rezerwatów Starlight, które wyznaczono na terenie Hiszpanii. Wiele z nich znajduje się w Andaluzji lub w jej bliskim sąsiedztwie.

FAQ